Pozik aurkezten dizuegu TUdi proiektuaren buletinaren edizio berri hau, proiektuaren emaitzak eta horiek nola erabili aurkezteko eskainia. Beraz, nekazari, teknikari, kooperatiba, enpresa, kudeatzaile eta nekazaritza-eremuetan lurzoruaren degradazio-arazoak diagnostikatu eta konpontzeko tresnak erabili nahi dituzten eta, beharrezkoa izanez gero, laguntza espezializatua bilatu nahi duten beste edozeini zuzenduta dago.
TUdi nazioarteko proiektu bat da, eta 2021etik 2025era Europako, Txinako eta Zeelanda Berriko taldeak bildu ditu erronka global bati aurre egiteko: nekazaritza-sistemetako lurzoruaren degradazioa. Europar Batasunak eta Txinako gobernuak finantzatuta, TUdik tokiko baldintzetan lurzoruaren degradazio-prozesu esanguratsuenak ebaluatu eta zuzentzeko tresna praktikoak garatzen lan egin du. Bere webgunea, hainbat hizkuntzatan eskuragarri, gaztelania barne, hau da: https://tudi-project.org/ .
Emaitza hauek honela laburbil daitezke:
• Lurzoruaren degradazio-prozesuak ebaluatzeko, leheneratze-jardunbideak gidatzeko eta haien errentagarritasuna aztertzeko sei erabakiak hartzeko laguntza-tresna digital (DST) eta analisi sozioekonomikorako tresna bat (SEST) garatzea, erabiltzeko doakoak.
• 27 lurzoru leheneratzeko estrategia dituen katalogoa, ebidentzia zientifikoa eta ezagutza praktikoa konbinatuz lurzorua leheneratzeko modurik onena identifikatzen laguntzeko.
• Nekazaritzako lurzoruen egoera hobetzeko elkarlanean jarraitzeko, nekazariak, kooperatibak, teknikariak, ikertzaileak, enpresak eta kudeatzaile publiko eta pribatuak lotzen dituen lankidetza-sare egonkor bat sendotzea.
Formalki 2025ean amaituko den arren, proiektuak emaitzak hurrengo urteetan zabaltzeko asmoa du, baserrietan eta landa-eremuetako politikak eta negozio-ereduak diseinatzeko erabili ahal izateko. Horretarako, TUdik mintegiak eta tailer praktikoak antolatuko ditu datozen hilabeteetan, non garatutako tresnak (DSTak, SEST) eta estrategien katalogoa aurkeztuko diren, esperientziak partekatuko diren eta prestakuntza eskainiko den interesa duen edonorentzat haien erabilera errazteko. Horrela laguntzen du TUdi proiektuak lurzoruaren osasuna berreskuratzen, produktibitatea hobetzen eta nekazaritzaren iraunkortasuna indartzen.
Buletin honek proiektuaren laburpena dauka eta DST (Decision Support Tools) izeneko diagnostiko eta erabakiak hartzeko laguntza tresnak eta SEST izeneko analisi ekonomikorako tresna nola erabili azaltzen du. Informazio gehiago lortzeko, bisitatu esteka hau: https://tudi-project.org/decision-support-tools
Tresna hauen atzean dauden adituak nola aurkitu ere jakingo duzu, behar izanez gero.
Uste dugu nekazariek, kooperatibek eta nekazaritza-enpresek zuzenean etekina atera dezaketela TUdiren emaitza hauetatik:
• Lurzoruaren osasun tresnak (LOT): Tresna hauek zure lurzoruen egoera diagnostikatu dezakete higadura, ongarritzea, trinkotzea, lurzoruaren egitura, karbono edukia eta biologiari dagokionez. Arazoak detektatzen badira, nola hobetu identifikatu eta ezarritako hobekuntza planaren eragina kontrolatu dezakete.
• Analisi ekonomikoa (SEST): Lurzorua leheneratzeko proposa daitezkeen estrategien kostu-onura ebaluazioak egiteko aukera ematen du, ondorio ekonomikoak ulertzeko esparru bat eskainiz.
• Jarraipena eta jakinarazpena: Tresnek lurzoruaren osasunean izandako hobekuntzen jarraipena eta ziurtagiri-eskakizunak edo Nekazaritza Politika Bateratu (NPB) betetzen direla frogatzea errazten dute.
• Errentagarritasuna: Lurzorua hobetzeko praktikak hartzeak uztak hobetzen edo egonkortzen, kostuak murrizten eta lehorteak edo eurite uholdeak bezalako muturreko eguraldi gertaeren aurrean erresilientzia handitzen lagun dezake.
• Lankidetza-sareak: TUdiren lankidetza-sareak, DSTen erabilera barne, beste nekazari, teknikari, kooperatiba, enpresa eta lurzoru eta agronomia adituekin harremanetan jartzea errazten du.
TUdik bide berriak irekitzen ditu industria-ustiapenerako:
• Nekazaritza-zerbitzu digitalak: ETEek DSTak nekazaritza-kudeaketa softwarean integra ditzakete.
• Kontsulta eta aholkularitza zerbitzuak: TUdik aholkularitza zerbitzu bat kontratatzeko aukera eskaintzen du; ikus https://tudi-services.agrisat.es , tresna eta material publikoak nahikoak ez direnentzat eta iraunkortasunean aurrera egin nahi dutenentzat edo arazo bereziki konplexu bati aurre egin behar diotenentzat. Tresnek gomendio pertsonalizatuak eskaintzen dituzte bezero bakoitzaren egoera zehatzerako.
• Sentsore eta ekipamenduen merkatua: DSTek eremuko monitorizazio-gailuen adopzioa bultzatu dezakete, monitorizazio-emaitzak interpretatzen lagunduz.
• Negozio-eredu berdeak: SEST erabil daiteke nekazaritzari lotutako negozio-ideien bideragarritasun-analisi bat egiteko, ingurumen-iraunkortasuna funtsezko atal gisa txertatzen dutenean.
TUdik garatutako DSTak eskuragarri daude orain https://tudi-soil.web.app/ helbidean. Deskargatu eta erabiltzen dituzunean, ikusiko duzu honako hauek lortzeko diseinatu direla:
• Irisgarritasuna: Ikusmen-ebaluazio errazak eta mugikorretarako aplikazioekin integratzeko aukera eskaintzen dituzte.
• Malgutasuna: Belar-laboreetan zein zurezkoetan aplikagarria.
• Lokalizazioa: Hizkuntza-hesiak gainditzeko hainbat hizkuntzatara itzulpenak.
• Eskalagarritasuna: Baserri txikietara eta kooperatiba handietara egokitua.
Erabiltzaileek teknologia hauek aprobetxatu ditzakete nekazaritza-aholkularitza zerbitzuetan eta plataforma digitaletan txertatuz, horrela praktika jasangarriak hartzen eta lurzoruaren osasuna hobetzen lagunduz. Beste aplikazio batzuetan integratuta erabiltzeko, garapen gehiago behar da, eta kasu horretan hobe da TUdi taldearekin harremanetan jartzea tudi-support@agrisat.es helbide elektronikoaren bidez edo TUdi-Zerbitzuen orrialdeko harremanetarako formularioaren bidez: https://tudi-services.agrisat.es/contact/.
2026an, TUdi proiektuaren lana erabilgarria izan dadin fase gako batean sartuko da. Iragarki honetan irakurri duzun zerbait interesatzen bazaizu, hau egin dezakezu:
• Probatu DST tresnak eta SEST tresna sozioekonomikoa. Erabili itzazu eta, nahi baduzu, jar zaitez gurekin harremanetan zure iritzia emateko hobekuntzarako. Helbide elektroniko hauetako batean jar zaitezke gurekin harremanetan: tudi-support@agrisat.es, mllanos.lopez@agrisat.es edo joseagomez@ias.csic.es
• Erabili prestakuntza baliabideak eta materialak. Proiektuaren webgunean: https://tudi-project.org bideoak, liburuxkak, katalogoak eta aurrera egiten jarraitzeko kontaktuak aurkituko dituzu.
• Emaitzak aprobetxatzeko lankidetzak aztertu, garatutako tresnak eta praktikak integratzeko eta eskalatzeko lankidetzan arituz. Horretarako, gurekin harremanetan jar zaitezke helbide elektroniko hauetako baten bidez: tudi-support@agrisat.es , mllanos.lopez@agrisat.es edo joseagomez@ias.csic.es
Aldi berean, TUdik beste proiektu eta ekimen batzuekin lankidetza sustatzen jarraituko du, landa-eremuetarako lurzoruaren erabilera jasangarriago eta onuragarriago bat lortzeko.
Informazio gehiago nahi baduzu edo tailerretan, mintegietan eta ekitaldietan parte hartu nahi baduzu, ez izan zalantzarik eta jar zaitez gurekin harremanetan.
Harremanetarako: José Alfonso Gómez, joseagomez@ias.csic.es , Ignacio Doménech, i.domenech.carretero@csic.es edo Llanos López, mllanos.lopez@agrisat.es