Novas

• “Museos Vivos” é un proxecto de cooperación LEADER no que participaron 18 Grupos de Acción Local de Castela e León, e se adheriron dous museos de Galicia e un da República Checa.
• Esta rede de museos ofrece aos pequenos concellos unha opción turística de baixo custo xestionada a través das novas tecnoloxías.

A España rural conta con numerosos museos etnográficos, centros de interpretación da natureza e espazos culturais que representan un recurso importante para o turismo rural. Estes centros, especialmente nos concellos máis pequenos, atraen visitantes á vez que preservan e promoven o seu patrimonio.

Ante o peche dalgúns deles, seis Grupos de Acción Local (GAL) de Castela e León uníronse en 2018 para atopar unha solución que lles permitise reabrir a baixo custo, e así naceu o proxecto de cooperación LEADER " Museos Vivos ", ao que posteriormente se uniron outros GAL e, en colaboración, dous museos de Galicia e un da República Checa.

Tecnoloxía e dixitalización para a reapertura dos museos rurais

Os Grupos de Acción Local (GAL) decidiron atopar unha solución innovadora que permitise aos visitantes o acceso durante todo o ano con horarios ampliados. Para conseguilo, implementaron un sistema de acceso intelixente. Os visitantes fan unha reserva con antelación a través do sitio web e reciben un código de acceso que deben introducir nun teclado dixital na entrada do museo para abrilo durante 30 minutos ou unha hora. Deste xeito, os centros están abertos as 24 horas do día, todos os días do ano, sen restricións de tempo nin limitacións de persoal. Para mellorar a visita, tamén ofrecen folletos e audioguías. Todas as reservas realízanse de forma centralizada a través do sitio web "Museos Vivos" , que inclúe unha lista e un mapa de todos os museos participantes por rexión.

Impacto nos territorios rurais

O coordinador do proxecto, Eugenio García-Rojo, explica que a vantaxe da cooperación «é que nos permite atopar solucións conxuntas a problemas comúns» aos que se enfrontan todos os concellos participantes. «A partir de 2010, a crise económica fixo que os concellos xa non se puidesen permitir manter o persoal destes museos e moitos acabaron pechando».

Eugenio explica que o sistema de "Museos Vivos" abordou este e outros desafíos do despoboamento rural, como a reapertura de igrexas , tanto como lugares culturais como para servizos relixiosos, e castelos , destacando así novos elementos artísticos e arquitectónicos. Tamén promove o turismo en concellos despoboados, axudando a manter abertos outros negocios en sectores como a hostalería.

Resultados de “Museos vivos”

Actualmente, o proxecto comprende 89 sitios museísticos en Castela e León, dous en Lugo (Galicia) e un na República Checa (na Rexión de Bohemia Central). Tematicamente, a maioría son sitios patrimoniais etnográficos, culturais, ambientais e históricos; non obstante, tamén se inclúen castelos e igrexas, así como museos arqueolóxicos e xeolóxicos.

A finais de 2025, o proxecto atraera 305.382 visitantes aos museos e máis de tres millóns de visitas ao seu sitio web. Foi finalista dos Premios Rural Inspiration (RIA) en 2022 e dos Premios Europa se Siente en 2023.

En marzo de 2026, o proxecto participou na conferencia de cooperación Red PAC: LEADER , onde Eugenio García-Rojo afirmou que grazas á súa participación estableceron contactos con novos territorios e países como Italia, Portugal, Romanía ou Bulgaria para colaborar en accións conxuntas.

Participantes e financiamento

Durante a súa primeira fase (2018-2022), “Museos Vivos”, coordinado por ADRI Valladolid Norte , contou coa participación de 15 Grupos de Acción Local (GAL) de Castela e León, con máis de 80 espazos abertos ao público en varios concellos. Foi subvencionado nun 80 % polo Fondo Europeo Agrícola de Desenvolvemento Rural ( Feader) a través do enfoque LEADER , nun 14 % pola Xunta de Castela e León e nun 6 % polo Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación .

Actualmente, a terceira fase, Museos Vivos+, está en tramitación pola Xunta de Castela e León. Dezaoito Grupos de Acción Local (GAL) de Castela e León participarán nesta fase e continuarán colaborando con outras rexións. ADRI Valladolid Norte estima que se aprobará «en breve».