Novas

• O "Informe sobre os programas operativos das organizacións de produtores de froitas e verduras" (OPFH) e as súas asociacións (AOPFH) é unha guía para comprender o papel da OPFH/AOPFH e a importancia dos programas operativos que desenvolven.
• O informe inclúe datos, entrevistas e anexos prácticos sobre accións, obxectivos e xestión do sector hortofrutícola.

As organizacións de produtores de froitas e verduras (OPFH) e as súas asociacións (AOPFH ) son un compoñente clave daPAC 2023-2027 : consolidan a subministración, estabilizan os mercados, canalizan o investimento e aceleran a sustentabilidade do maior sector agrícola do país. O novo informe sobre os programas operativos para as OPFH e as súas AOPFH , publicado pola Rede da PAC, recompila o contexto regulatorio e de produción, os resultados e os indicadores dos programas operativos (PO), así como entrevistas con entidades representativas que comparten, de primeira man, o que lles funciona, os desafíos aos que se enfrontan e como se preparan para o futuro.

Que atopamos na Memoria?

España conta con 471 organizacións de produtores (OP ) (12 delas OPAF), que comercializan arredor do 50 % da produción nacional de froitas e hortalizas. A través da Intervención Sectorial de Froitas e Hortalizas ( ISFH ) do PEPAC (Plan Europeo da Política Agrícola Común) 2023-2027, os programas operativos canalizan máis de 300 millóns de euros anuais en cofinanciamento do FEAGA (Fondo Europeo Agrícola de Garantía), o que posiciona a España como líder na Unión Europea (UE) en termos de volume de apoio. A publicación ábrese cun artigo contextual e continúa con entrevistas que exploran realidades moi diversas.

O documento sinala que os Plans Operativos (PO) son plans plurianuais que existen desde 1996 (reforma da OCM) e que actualmente coexisten dous marcos: os PO-OCM (ata o 31/12/2025) e os PO-PAC (desde 2023), que agora están integrados no Plan Estratéxico da PAC. O informe explica os obxectivos dos PO (concentración da subministración, mellora ambiental e climática, calidade, innovación, competitividade, prevención de crises) e como se aproban e aplican (natureza colectiva, montaxe, avaliación ex ante, gasto ambiental e de I+D mínimo, etc.).

Como funcionan os sistemas operativos?

A) Obxectivos e requisitos mínimos:

• Medio ambiente e clima : os PO-PEPAC aumentan o peso do obxectivo agroambiental e esixen un gasto ambiental mínimo ao longo do período de cinco anos, con intensidades de axuda máis elevadas (ata o 80 % en determinadas accións).

• I+D : establécese un mínimo do 2% do gasto en investigación experimental.

B) Financiamento :

• Investimentos e accións en infraestruturas, calidade, comercialización, dixitalización, I+D, formación, medio ambiente, así como medidas de xestión de crises (retirada con distribución gratuíta, colleita en verde, non colleita, comunicación, etc.).

C) Ferramentas de mercado

• Prevención e xestión de crises (retiradas, colleita en verde, non colleita, replantación, comunicación) e extensións de estándares nos electorados económicos (cando as OPFH/AOPFH alcancen limiares de representatividade suficientes) para aplicar acordos de calidade, promoción ou investigación a todo o territorio.

D) Resultados recentes

• En 2024, as PO-OCM representaron o 43,4 % do gasto en planificación da produción e o 26,8 % en aumento do valor comercial; as medidas ambientais representaron o 14,2 %.

• No PO-PEPAC, a planificación alcanzou o 33,9 % e as medidas vinculadas ao agroambiente e ao clima chegaron ao 29,8 %, cun redeseño do mapa de obxectivos en comparación co período anterior.

Voces da industria: entrevistas

O informe dedica a súa sección central a entrevistas con Organizacións de Produtores e Asociacións de Organizacións de Produtores (OPFH) que proporcionan información práctica, datos e propostas. Estas son algunhas delas:

• VICASOL (Almería) — Invernadoiro (tomate, pemento): axudas destinadas a accións ambientais (intensidade do 80 % ).

• GREGAL (Murcia) — Aire libre (leituga, melón, apio): eficiencia enerxética (cámaras frigoríficas) e automatización para reducir custos e dependencia da man de obra; paneis solares para cubrir os requisitos ambientais mínimos.

• Fructícola Empordà (Xirona) — Mazás: redes de sarabia, placas solares e conservación para a súa calidade e vida útil.

• FRUCIMU (Murcia) — Cítricos e pedra: renovación de maquinaria e enerxías renovables.

• ACTEL (Lleida) — Pedra e poma: arredor do 25 % do fondo en medio ambiente (cofinanciado ao 80 %); combinan mudas resistentes, redes anticaídas, enerxías renovables e calidade.

• ACVJ (Val del Jerte e La Vera) — Cereixa, ameixa, castaña, figo: dixitalización, robotización, refrixeración e eficiencia enerxética para un modelo de agricultura de montaña.

• UNEXTOMATES (Illas Canarias) — Invernadoiro (tomate, papaia): xestión integrada de pragas, materiais biodegradables e substitución de plásticos.

• Agropecuaria del Cinca (Huesca) — Óso: tecnoloxías de precisión, xestión integrada de pragas e eficiencia hídrica/enerxética; prioridade para a adaptación ao clima e a circularidade.

• APROA (AOPFH) — Programa parcial de I+D con proxectos como Prosuelo e Horticultura Viva.

• ANECOOP (AOPFH) : promoción dunha dieta saudable e da I+D (por exemplo, o Observatorio da Sustentabilidade), cun 87 % dos membros que delegan a súa I+D para cumprir co mínimo do 2 %.

Apéndices: que atoparás e como usalos

O informe inclúe táboas resumo cun catálogo de intervencións e accións subvencionables, segundo a normativa vixente, nos PO en ambos os marcos (OCM e PEPAC): códigos, descrición, tipo de gasto e finalidade (infraestrutura operativa e central, calidade, mercadotecnia, I+D, formación, medidas ambientais, promoción e xestión de crises, entre outras). Estas táboas serven como guía práctica para planificar, xustificar e identificar a intensidade e os requisitos de cada acción.